Digital kultur: Eit lite “see you later” til faget

Digitale media og internett brukast i dagens samfunn i alle kontekstar. I privatlivet, på skulen, i arbeidssamanheng, i politikk, i underhaldning etc. Desse forandringane er drevne fram av tekniske, samfunnsmessinge og kulturelle krefter. Kurset digital kultur handlar om dei digitale media sine uttrykk og sætrekk. Også om sampspelet mellom drivkreftene bak utviklinga, og ikkje minst om media – og internett sine verknadar i samfunnet.

For å forstå den digitale kulturen er det lurt å blant anna sjå på historia om hypertekst:

Over ein periode på om lag 60 år har hypertekst gått frå idé til global realisering. Denne perioden kan delast inn i tre fasar: Idéfasen, eksperimentfasen og realiseringsfasen.

• Idéfasen: Frå 1940 og utover. I denne fasen ser vi visjonane om hyperteksten slik vi ser dei i Bush sine arbeid. Hypertekst, eller meir ikkje-hierarkisk og ikkje-sekvensiell organisering og kopling av informasjon, er kun ein visjon. Teknologien strekk ikkje til for å realisere visjonane.

• Eksperimentfasen: Engelbart og Nelson i spissen. Dei utvikla både visjonar og praktiske forsøk med hypertekst. Dei store visjonane står sentralt samtidig som dei naudsynte midlane disponerast som skal til for realisering. Aktørane i denne fasen er i stand til å velje rett teknologi, og samtidig korleis den formast og vidareutviklast for å oppnå konkrete resultat. I denne fasen får fenomenet kun begrensa utbreiing på grunn av mangel på felles plattform.
• Realiseringsfasen: Tim Berners-Lee gjekk inn for eit globalt hypertekstssystem basert på TCP/IP-standarden. Han utvikla eit eige språk, html, til å beskrive utsjånaden, URL til adressering av web-sider og ein protokoll for overføring av dokument (http). WWW vart demonstrert offentleg for første gong i 1991, og vart raskt det dominerande hypertekstsystemet.

To namn som står sentralt i faget digital kultur: Charles Babbage og Alan Turing

Charles Babbage fann opp ei automatisk mekanisk reknemaskin, The Analytical Engine. Denne var baser på dagens datamaskiner i og med at den for eksempel skulle benytte seg av internt minne. (Men på grunn av den tids begrensningar vart den ikkje fullført.) Babbage kombinerte den franske evna til å analysere og organisere med den engelske dampkrafta. Han starta arbeidet sitt med realiseringa av ”Difference Engine”, men den vart aldri fullført pga. pengemangel og krangel med ingeniørane. Alan Turing utvikla idéen om ei generell datamaskin: Turingmaskina, og det var då grunnlaget for den moderne datamaskina vart lagt. Denne maskina tok opp Babbage si løysing med minnefunksjon. Turingmaskina bestod av eit band med sekvensar av enkle teikn som passerer eit lesehovud. Denne maskina hadde fire forskjellige spesialitetar, som var dei grunnelementa i den moderne digitale datamaskina: Sekvensielt bevege bandet eit felt av gongen, skrive eit teikn i eit felt, slette eit teikn, eller stoppe: Lagring, preging og sletting av teikn. Turing var også sentral i arbeidet med kryptologi og dekoding av den tyske telegramtrafikken under 2. Verdskrig. Med dette arbeidet kom han til å lage ei kodeknekkande datamaskin, Colossus, som vart teken i bruk i 1943. Colossus var i grunn skapt for å utføre ei oppgåve, dekoding av krypterte millitære meldingar.

ARPANETT – Starten på internett

Opprinneleg var ARPANETT eit delt computernettverk for vitenskapsmenn og forskarar. Allereie andre året viste det seg at brukarane hadde forvandla det delte nettverket til eit elektronisk postsystem. Hovudtrafikken var snart nyhender og personlege meldingar. I 1969 var det fire nodar i det som vart kalla ARPANETT. I 1971 var det 15 nodar, og i 1972 32 nodar. I motsetning til andre computer-nettverk, kunne ARPA-nettverket innehalde mange ulike typar maskiner. ARPANETT: Datanettverk utikla for det amerikanske forsvaret Advanced Research Project Agency. ARPANETT introduserte TCP/IP-protokollane som etterkvart danna grunnlaget for Internett. TCP: Transmission Control Protocol: konventerer meldingar til straumar av pakkar ved kilda og gjenoppbyggjer dei til meldingar ved destinasjonen. IP: Internet Protocol: tek seg av adresseringa, og ser til at pakkane vert routed gjennom nettverka.

I tillegg til denne historia er digital kultur så mykje, mykje meir. Vi kan snakke om digitale dokumentformer og sjangrar, om samansette tekstar, digital kunst – og digitale spel, virituelle felleskap, vi kan også snakke om ein form for digital organisasjon.

“Kultur brukes spesielt for å betegne menneskelig aktivitet i samfunnet, til forskjell fra for eksempel natur. Kultur, i denne sammenhengen, er resultatene og oppnåelsene av en periodes, et samfunns eller en gruppes samlede åndelige og materielle virksomhet (på et visst trinn, og som befolkningen oppfatter som felleseie), ofte særlig om vitenskap, opplysning, kunst, litteratur eller religion. Kultur er også til en viss grad holdninger, verdier og normer som er rådende hos en viss gruppe mennesker eller en organisasjon.” (wikipedia) – Vi kan tenkje oss at denne definisjonen med eit digitalisert uttrykk kan vere definisjonen på digital kultur.

Kurset på Bjørknes definerer digital kultur slik:

“Dette emnet utforsker møtet mellom ny teknologi og samtidens kultur. Det vil gi en forståelse av måten ny teknologi har endret måten vi omgås, kommuniserer og opplever verden på. Fokus vil ligge på noen bestemte teknologier (Internett, dataspill, SMS-teksting, virituelle virkelighetssystemer og kyborgteknologier) forstått innenfor deres historiske, sosiale, filosofiske og estetiske kontekst. Internetts historie og teorier omkring Internett er en del av emnet. Det vektlegger også forbindelsen mellom teoretiske og praktiske ferdigheter.”

Faget har hatt følgjande læremål:

• kunne beskrive historiske, kulturelle og estetiske aspekter ved digital kultur
• kunne beskrive utviklingen av ”kyberteknologier” og drøfte konsekvensene av dem
• kunne drøfte aktuelle teorier i forhold til digital kultur
• kunne drøfte konsekvensene av de nye mediene innenfor bestemte område

Hovedmomenter:

• en oversikt over historien til de nye mediene
• utforskning og analyse av aktuelle teorier omkring digital kultur
• analyse av de nye estetiske mulighetene digitale medier
• gir  historiske, sosiale, filosofiske og estetiske aspekter ved den digitale kulturen

I min blogg har eg valt ut emner som eg meiner er interessante, og eit av innlegga er også ein gjennomgong av pensumlitteratur i eksamensform. Bloggane skal dekke læremåla med hovudmomenta nokså jamt. Det er ikkje tvil om at eg har lært mykje i dette faget, og det går stadig opp for meg at det fins mykje ute i verda eg absolutt ikkje visste eg interesserte meg for. Digital kunst har vore eit av emna eg har fordjupa meg i, noko som var svært interessant.

Då gjenstår det berre å takke for meg, og håpar du som stikk innom i etterkant av denne produksjonen også får nytte av innhaldet her inne.  PEACE OUT, from Birgit – med dei digitale brillene på.

Storebror ser deg!

I dette blogginnlegget vil eg sjå på sekvensoppgåva til Inga og Ingvild, som har fordjupa seg i personvern på internett. Dei ville prøve å finne ut korleisstatlege institusjonar lagrar og offentleggjer personlege opplysningar, og korleis kommersielle institusjonar overvåkar brukarane sine brukarmønster. Der såg dei nermare på korleis personvernet ufordtrast ved bruk av sosiale nettverkssamfunn.
Dei definerte personvern slik: “Personvern
er
en
fundamental
menneskere-
som
i
større
eller
mindre
grad
er
anerkjent
i
store
deler
av
verden,
på
tvers
av
kulturer
og
regioner.”

I prosjektet deira fann dei fram til fleire publiseringstabber som kommunale institusjonar hadde stått for. Fleire av desse gjekk ut på at kommunen hadde lagt ut sensitiv informasjon, som personnummer, bankkontonummer og gjeld til ein namngitt person, noko som var veldig urovekkande. At slik informasjon kjem ut i det offentlege – og er der over lenger tid utan at det “vert lagt merke til”, er skremmande. Og det er ikkje tvil om at ufrivillig
offentliggjering
av
personlig
informasjon 
utanfor 
opprinneleg 
kontekst,
 bryt 
med 
oppfatninga om
 personvern.

Dei såg på korleis sosiale nettverk og korleis desse utfordra personvernet, og brukte ein tilfeldig person som “forsøkskanin” i underskøkinga. Det var urovekkande å sjå kor lett det var å finne ut informasjon om vedkomande, politisk parti, adresse, telefonnummer, bilete av familie også vidare – kun basert på eit ope søk på Facebook, og deretter på Google. For meg som er svært aktiv i sosiale medier, og legg ut “privat informasjon” som bileter, tankar, osv på både blogg og Facebook, er det lett for andre å oppsøke også meg på denne måten. Det som er, er at eg er obs på det eg skriv i bloggen min – som er tilgjengeleg for alle – at eg kan stå for alt eg har skrive om eg vert konfrontert med dette seinare. Når det kjem til Facebook er eg ikkje med i noko nettverk, og har sperra profil, slik at bileter eg legg ut kun skal i teorien kunne visast til dei som eg har godkjent, trass dette er eg klar over at dei kan misbrukast og er påpasseleg med bileter av andre.

Konklusjonen deira er: Du er ikkje så anonym som du trur.

What’s the story, morning glory? (blogg)

Etter lang tid med blogging er det vel på tide å spørre spørsmålet; Kva er ein blogg?

Ein blogg er ei nettside som ein person har fri tilgang til til å oppdatere, poste bileter, musikk, klipp og det ein måtte ønske å ha på sida si. Blogg er forkorting for web-logg, og nokon bloggar kan sjåast på som ei personleg dagbok, som er der for å oppdatere folk rundt seg. Det fins forskjellege typar bloggar. Personleg blogg, fagblogg, moteblogg, helseblogg, alle bloggar med relativt korte innlegg og ein meir laussluppen skrivestil enn du vil finne på nettaviser rundt på nettet. På ein blogg har også lesaren moglegheit for å legge igjen kommentarar. På ein blogg vert det nyaste innlegget presentert først, og ofte finn ein arkiv, så ein kan leite heilt tilbake til det første innlegget. Sentralt er også taggar, som beskriv kva ord som har blitt brukt i innlegget, og ein kan søkje gjennom bloggen ved å søkje etter spesifiserte ord.

Korleis skrive ein blogg som får folk til å hugse den?

• Ver kort, sei mykje med så få ord som mogleg.

• Bruk illustrasjonsbileter, bileter fangar merksemda meir enn ord.

• Fengande overskrifter.

• Tag postane dine. Finn orda du har brukt hyppig, og kva folk kanskje vil google for å finne akkurat din blogg.

• Lister. Det ser bra ut, og er ein ryddig måte å presentere stoffet på.
• Overskrifter.  Det vert lettare å “scanne” innlegga, og ein kan hoppe over stoff ein ikkje vil lese, men lettare finne fram til det ein sjølv meiner er interessant.
• Hald stilen din. Skriv du anleis gong for gong, har ulik design, skrivemåte og oppsett vert ein fort forvirra. Folk likar å vite kva dei kjem til.

Kva bloggar folk om?

• Personlege saker (hva har jeg gjort i dag, hmm..skal vi se…)
• Nyhender
• Musikk
• Teknologi
• Politikk
• Data
• Film
• Reising
• Jobb
• Sport
• Kjendisar
• Helse
• Mote
• …. og alt det som er av interesse for dei forskjellege rundt omkring i verda.

Både privatpersonar, fagpersonar og kjendisar bloggar…

Tone Damil Aaberge

Aleksander With

Maria Mena

Danielle

Moods of Norway

Også til slutt, ein liten film:

Oppsummering digital kultur

Kva er hypertekst , og kven lanserte begrepa “hypertekst” og “hypermedia”?

Hypertekst er eit brukargrensesnitt-mønster for å presentere dokument som inneheld automatiske kryssreferansar til andre dokument (noder), kalla hyperlenker. Når ein aktiverer ei hyperlenke vil datamaskina raskt presentere dokumentet det er lenka til. Eit dokument kan vere statisk (skrive og lagra på forkant) eller dynamisk generert (som følger av interaksjon frå brukaren). Dn mest kjende implementeringa av hypertekst er WWW. Hypertekstfiksjon er ein litterær sjanger der hypertekst utmyttast som strukturerande prinsipp. Ted Nelson (1937-) lanserte begrepa ”hypertekst” og ”hypermedia”… som hypertekst kunne skrift organiserast på ein ikkje-linært og brukarstyrt måte. ”La meg introdusere ordet ”hypertekst” og la det bety en samling av skrevet eller billedlig materiale bundet sammen på en kompleks måte, slik at det ikkje uten vanskeligheter lar seg presentere eller representere på papir. ”hypermedia: et samlebegrep for forskjellige medier organisert i hyperstruktur. I dag: Digitale dokument som integrerer flere medietyper (bilde, tekst, video, lyd) i samme hyperorganiserer, slik vi kjenner det fra f.eks www.

Gi en kort skjematisk oversikt over hyperteksthistorien.

Over ein periode på om lag 60 år har hypertekst gått frå idé til global realisering. Denne perioden kan delast inn i tre fasar: Idéfasen, eksperimentfasen og realiseringsfasen.

Idéfasen: Frå 1940 og utover. I denne fasen ser vi visjonane om hyperteksten slik vi ser dei i Bush sine arbeid. Hypertekst, eller meir ikkje-hierarkisk og ikkje-sekvensiell organisering og kopling av informasjon, er kun ein visjon. Teknologien strekk ikkje til for å realisere visjonane.

Eksperimentfasen: Engelbart og Nelson i spissen. Dei utvikla både visjonar og praktiske forsøk med hypertekst. Dei store visjonane står sentralt samtidig som dei naudsynte midlane disponerast som skal til for realisering. Aktørane i denne fasen er i stand til å velje rett teknologi, og samtidig korleis den formast og vidareutviklast for å oppnå konkrete resultat. I denne fasen får fenomenet kun begrensa utbreiing på grunn av mangel på felles plattform.

Realiseringsfasen: Tim Berners-Lee gjekk inn for eit globalt hypertekstssystem basert på TCP/IP-standarden. Han utvikla eit eige språk, html, til å beskrive utsjånaden, URL til adressering av web-sider og ein protokoll for overføring av dokument (http). WWW vart demonstrert offentleg for første gong i 1991, og vart raskt det dominerande hypertekstsystemet.

Kva skil computeren frå andre maskiner menneske har skapt?

Computeren er multimedial, den har tatt opp i seg og digitalisert tradisjonelle informasjonsformer. Samtidig er den basert på hukommelsesprinsippet til mennesket, og er basert på eit internt minne.

Kvifor har Charles Babbage fått ein plass i computeren si historie?

Charles Babbage fann opp ei automatisk mekanisk reknemaskin, The Analytical Engine. Denne var baser på dagens datamaskiner i og med at den for eksempel skulle benytte seg av internt minne. (Men på grunn av den tids begrensningar vart den ikkje fullført.) Babbage kombinerte den franske evna til å analysere og organisere med den engelske dampkrafta. Han starta arbeidet sitt med realiseringa av ”Difference Engine”, men den vart aldri fullført pga. pengemangel og krangel med ingeniørane.

Kva var Alan Turing sitt bidrag i utviklinga av computeren?

Alan Turing utvikla idéen om ei generell datamaskin: Turingmaskina, og det var då grunnlaget for den moderne datamaskina vart lagt. Denne maskina tok opp Babbage si løysing med minnefunksjon. Turingmaskina bestod av eit band med sekvensar av enkle teikn som passerer eit lesehovud. Denne maskina hadde fire forskjellige spesialitetar, som var dei grunnelementa i den moderne digitale datamaskina: Sekvensielt bevege bandet eit felt av gongen, skrive eit teikn i eit felt, slette eit teikn, eller stoppe: Lagring, preging og sletting av teikn. Turing var også sentral i arbeidet med kryptologi og dekoding av den tyske telegramtrafikken under 2. Verdskrig. Med dette arbeidet kom han til å lage ei kodeknekkande datamaskin, Colossus, som vart teken i bruk i 1943. Colossus var i grunn skapt for å utføre ei oppgåve, dekoding av krypterte millitære meldingar.

Kva var ARPANETT og kva tid vart det utvikla?

Opprinneleg var ARPANETT eit delt computernettverk for vitenskapsmenn og forskarar. Allereie andre året viste det seg at brukarane hadde forvandla det delte nettverket til eit elektronisk postsystem. Hovudtrafikken var snart nyhender og personlege meldingar. I 1969 var det fire nodar i det som vart kalla ARPANETT. I 1971 var det 15 nodar, og i 1972 32 nodar. I motsetning til andre computer-nettverk, kunne ARPA-nettverket innehalde mange ulike typar maskiner. ARPANETT: Datanettverk utikla for det amerikanske forsvaret Advanced Research Project Agency. ARPANETT introduserte TCP/IP-protokollane som etterkvart danna grunnlaget for Internett. TCP: Transmission Control Protocol: konventerer meldingar til straumar av pakkar ved kilda og gjenoppbyggjer dei til meldingar ved destinasjonen. IP: Internet Protocol: tek seg av adresseringa, og ser til at pakkane vert routed gjennom nettverka.

Kva meiner Leon Marwell med ”digital imaginary”?

Det Leon Marwell meiner med ”digital imaginary” er at kva som helst som vi ser i den verkelege verden kan konstruerast i den virtuelle verden – altså av datamaskiner. Han referer også til tre tidsepokar: – Termodynamisk tidsalder – dampmaskina. - Atmiske tidsalder – fusjonsbomba. - Digitale tidsalder – datamaskina.

Korleis oppstod begrepet cyberspace, og kva ligg i det?

Definisjonen cyberspace kjem frå William Gibson i boka Neuromancer. Gibson definerte cyberspace som ei verd av samankopla datasystem. No brukar vi ordet om det fysiske nettet og den tenkte verda. For eksempel kan ein sende og laste ned filer frå nettet (den fysiske verda) og at vi kan møtast på nettet (den tenkte verda).

På kva måte utfordra Norbert Wiener måten å betrakte verda på?

Han definerte ordet cybernetics slik : ”Control and communications in the animal and the machine”. Med dette meinte han at verda kunne beskrivast med begrep som informasjon og logikk snarare enn energi og maerie. Kybernitikk kan nærmast definerast som læra om dei regulerande og sjølvregulerande mekanismane i naturen og teknikken. Ei reguleringsmekanisme arbeider etter eit såkalla program, dvs. Ei forskrift som påleggast og den gjev ei bestemt verknad. I naturen førekjem sjølvregulerande mekanismar f.eks ved den automatiske reguleringa av blodtemperaturen. Wiener sin idé er at alt dette følgjer visse felles lover, og at det difor matematisk kan behandlast analogt. Medan reguleringa er nøyaktig gjennomført i naturen, så er det mennesklege samfunnet for tida i ein tilstand der regulering manglar eller har lite verknad. Wiener meinte at utviklinga av kybernitikken óg vil medføre at denne vitenskapen kan brukast på det økonomiske og politiske plan. Som begrep i samfunnsvitenskapleg teori beteikner kybernitikk dei kontrollmekanismane og den kommunikasjonen som er naudsynt for at det sosiale system skal fungere. Ein impuls startar i ein del, returnerer til opphavet etter å ha vorte omdanna gjennom ei rekke delprosessar i systemet sitt andre ledd.

Kva står MUD for og kva er ein avatar?

MUD: Multi-User-Domains eller Multi User Dungeons. (Virtuelle fellesskap) Avatar er ein elektronisk representasjon eller visualisering av ein person eller spelar (spelarobjekt) innen science fiction, datavitenskap og MUD. Det er eit bilete for å representere ein brukar på eit forum, samfunn eller liknande.

Kva er memex-maskina?

Memex-maskina var eit apparat som skulle knyte saman informasjon på ein ny måte. Slikk skulle maskina gi forskarane moglegheit til å halde seg oppdatert på mange område. Målet var å kunne lage ei maskin som kunne operere på same måten som hukommelsen. Sentralt var idéen om lenkar. Maskina vart aldri realisert, men var levande som inspirasjon for seinare forskning.

Kva meiner vi med multimodalitet?

Multimodalitet beteikna at meining skapast gjennom ein kombinasjon av to eller fleire typar teiknsystem. Multimodalitet står i motsetning til monomodalitet, der berre eit teiknsystem vil vere operativt, slik dei er i bøker som kun består av skriftleg verbalspråk. Multimodale tekstar er samansette tekstar.

Kva ligg i begrepet remediering?

Remediering er i følgje Bolter og Grusin å representere eit medium i eit anna. Dei ser på dette som ein sentral karakteristikk for dei nye digitale media. Dei beskriv remediering som eit spekter avhengig av graden av rivalisering mellom det gamle og det nye mediet. Nye media tek opp i seg og vidarefører gamle media på nye måtar. Samtidig vert gamle media også påverka av nye, slik at remedieringa går begge vegar.

Kva meinast med informasjonalisme?

Makta, informasjonen og teknologien: Begrepet informasjonalisme er eit begrep som karakteriserer makta som ligg i informasjonsteknologien, og mennesket sin kapasitet til informasjonsprosessiering og kommunikasjon som vert mogleggjort med revolusjonen innen mikroelektronikk og software. Det beskriv tendensane i det tidlege 21. Århundre, og revolusjonen innen informasjonsprosessiering og kommunikasjon. Castell meiner at det var på basis ab begrepet om informasjonalisme at nettverkssamfunnet gradvis utvikla seg til å bli ei ny form for sosial organisasjon. Utan den teknologiske forutsetninga ville ikkje dette samfunnet eksistert.

Kva skil digitale teknologiar frå analoge?

Det som skil digitale teknologiar frå analoge er at dei digitale teknologiane opererer med tellbare diskrete verdiar. Tekst, bilete og lyd vert representert på skjerm på bakgrunn av konventert data, tala 0-1. Analoge teknologiar opererer med ikkje-tellbare kontinuerlege verdiar.

Digitalt samfunn – ups and downs…

Det fins konsekvensar av det digitale samfunnet, nokon av desse er følgande:

- Individets rettigheiter.

- Opphavsrett.

- Redaktøransvaret.

- Nettverksorganisasjon/nettnøytralitet.

- Mobilitet.

- Nettverkssamfunnet.

Utvidar Internett ytringsfriheita?

Ja, det vil eg så gjerne påstå. Internett gjer at fleire kan ytre seg, og tradisjonelle massemedie utelukkar mange. Internett slepp dei fleske synspunkt til. Men ytringar på netter får først breid merksemd når dei vert fanga opp av massemedia.

Kva med sensuren?

Netter har ein open og distrubuert struktur som motverkar sensur. Det er vanskeleg å sensurere eit globalt nettverk, der den geografiske plasseringa av innhaldet spelar ei lita rolle. Samtidig vert Internett sensurert på ulike måtar i ulike land. Informasjon kan silast gjennom proxy-servarar. Internettleverandørar og innhaldsleverandørar kan også påleggast å sensurere informasjon.  Men bør netet sensurerast?

1.) Lover mot bestemte typar informasjon kan gi inntrykk av at problemet er under kontroll.

2.) Uønska former for informasjon er berre ei effekt av andre sosiale problem som lova heller burde konsentrere seg om.

3.) Kriminalisering kan kome til å snevre inn variasjonar av synspunkt som må vere til stade i eit demokrati.

4.) Kriminalisering av enkelte typar informasjon gjer den meir tiltrekkande for bestemte grupper.

Personvern

• Personvernet er beskytta i internasjonale menneskerettskonvensjonar.
• Personvernet er ei forutsetning for fleire andre menneskerettigheiter.
• Den tekniske utviklinga og marknadskapitalismen pressar rammene for personvernet.
• Overvåking av nettbruk og programvare som overvåkar bruken eiga maskin, slike program kan vere innebygd i operativ systema.
• Cookies.
• Det penoptiske prinsippet.
• 11. September: etter dette fekk fullmakter meit makt til å overvåke privat informasjon.
• Personvernet må vegast opp mot befolkninga sitt  behov for beskytting mot datakriminalitet og terrosisme.

Kva med opphavsretten, tenkjer du..?

Jau, opphavsretten er nedfelt i internasjonale konvensjonar. Den gjeld på internett på same måte som i andre media. Internett gjer at åndsverk settast i ein ny posisjon mellom skaparen, formidlaren og brukaren. Bakgrunnen til opphavsretten kan stamme heilt tilbake til trykkpressa i Europa. Åndsverklova: “Regulerer opphavsretten i Noge. Hovedregelen er at åndsverk er beskyttet i opphavsmannen levetid og ytterlive 70 år.”

AND THEEEEEEEn…. Some pIICTAAS!!

Piratportalen Pirate Bay står for svensk rett, og mange spør seg om ei eventuell frikjenning vil bety slutten for det vi i dag kjenner som opphavsrett. Andre meiner at det berre er snakk om slutten for ein gammaldags forretningsmodell – uansett kva utfallet vert.

The dude behind pirate bay… yay!

Virtuelle fellesskap og digitalt demokrati

Det var dei elektroniske oppslagstavlene som var dei første elktroniske diskusjonsfenomena. CBBS (computer Bulletin Board Systrem) vart utvikla i 1978, og var det første sivile elektroniske oppslagssystemet. Slike sysem var ellers i første rekkje eit universitetsfenomen.

Usenet?

Ved hjelp av operativsystemet UNIX etablerte ein funksjonen UUCP (unix to unix copy) og dermed vart det mogleg å kopiere dokument frå ei maskin til ei anna. Mange universitet knytta seg til systemet og det vart brukt til å utveksle meinigar i nyheitsgrupper med bestemte emner. I 1981 vart USENET og ARPANET kopla saman ved Berkley-Universitetet som var kopla til begge neta. Dette utvikla og spreidde begge netta. I 1988 gjekk USENET heilt over til Internett.

Ved at kunnskap og teknologi spreidde seg, oppstod det etter kvart ei rekke fora. Chat (synkront) og MUD (multi userdomains/dungeons) gjorde samtidig diskusjon og ulike rollespel mogleg.

Men, folkens.. Kva gjev det brukarane, hæ?

Jau, no skal vi sjå. Eg set opp ei liste på fem ting som brukarane får:

1. Kommunikasjon og sosialisering for isolerte eller einsame menneske.

2. Diskusjon med fellesinteresserte i diverse emner, som kanskje er snevre.

3. Få svar på spørsmål som ikkje er enkle å finne, og til å besvare og opptre som ekspert på noko ein kan. Ein får anledning til å uttrykke seg.

4. Eksperimentere med identitetar. Her kan ein både vere anonym og intim.

5. Fungere i eit sosialt miljø som ein beherskar, og kan trekke seg ut av det i seinare tid når ein sjølv vil. Ein får inntrykket v å ha meir kontroll.
Definisjonen på sosiale fellesskap og virtuelle felleskap:

…”er et noen lunde stabilt sett av sosiale relasjoner, vedlikeholdt gjennom vekselvirkning mellom normer og motiverte deltakere.”

“Virtuelle fellesskap kan vanskelig sees på som alternativer til vanlige sosiale felleskaper i dagliglivet. De er like mye produlter av en moderne instrumentell verden som et alternativ til den.” “Virtuelle felleskap er sosiale aggregater som oppstår på nettet, når tilstrekkelig mange mennesker formilder offentlige diskusjoner lenge nok, og med tilstrekkelig følelse til å forme nettverk av personlige relasjoner i cyberspace.”

Det fins TRE typar sosiale fellesskap:

1… I form av små grupper som vert heldt saman via tett og hyppig interaksjon, slik som med familien, kameratflokken osb.

2… Større fellesskap der ikkje alle kjenner alle, men likevel kjenner ei tilhørighet gjennom felles normer, verdiar, språk og smak. Dette kan vere innbyggarar i ein kommune, eller mennesker som for eksempel har delteke på same festival.

3… Fellesskap som formelle grupper, bunde saman av felles interesser og oppgåver. Sosiale institusjonar er eit døme på dette. Virtuelle fellesskap har trekk frå alle desse tre formene.

Trekk ved dei virtuelle fellesskapa:

- Meir uavhengige av felles omgjevnada.

- Meir fundert på ei skriftbasert munnlegheit.

- Meir basert på asykron kommunikasjon.

- Mindre normativt bindande.

- Meir sårbare og beslutningsbaserte.

- Mindre hemande.

- Mindre stabile, meir sårbare for konflikter og passitivitet.

- Meir intense og målorienterte og spesialiserte.

- Meir fokusert på skriftspråklege distinksjonar, mindre munnlege.

- Meir ekstreme politisk og meir konfliktorienterte.

DIGITALT DEMOKRATI:

- Klassisk liberalistisk demokrati legg stor vekt på val og avstemning.  Dette kan vere i form av direkte og indirekte val/avsteming. Sveits og USA kan vere døme på land der det ofte vert brukt direkte val og avstemmingar.

Teknisk valprosess: Allereie på 1800-talet tenkte ein seg tekniske løysingar på valprosessen gjennom bruk av elektronisk telegraf.

På 1970-talet kom visjonar om “teledemokrati”. Internett er eit reiskap som kan brukast itl å gjennomføre avstemningar på ein effektiv måte. Teknologien skulle gje veljarane større makt, på bekostning av politikarane. Samtidig skal deltakinga gjere den enkelte meir interessert i politiske spørsmål. På slutten av 1970-talet eksperimenterte ein med eit tovegs kabelsystem i Columbu i Ohio i USA, som skulle benyttast av folk heimefrå ovanfor kommunestyret. Qube som var namnet på systemet, vart omtalt som verdens første elektroniske rådhus.

DELIBERATIVT DEMOKRATI:

Det er også liberalt, men meir orientert mot perspektiv rundt offentligheita. Det er ikkje berre beslutningane som står i sentrum, men like mykje den prosessen som skjer forut for val og avstemningar. Beslutningar må funderast på allmene diskusjonar (deliberasjon) som kan skape einighet eller kompromiss. I dette perspektivet er ikkje berre IT’en eit reiskap til å gjennomføre val, men og eit middel i utviklinga av offentligheita.

Digital offentligheit…

Internett er veldig samansatt. Stilen i diskusjonar kan vere saklige/usaklege, rasjonelle/emosjonelle osb. Samtidig finn vi diskusjonar som vidarefører papiravisa sine tradisjonar.

• I vestlege demokrati er idéen om offentlegheita sentral.
• Jürgen Habermas meiner at offentligheita er svekka gjennom dominansen til dei store massemedia.

ULIKE SYN:

1. Internett bryt med idéen om ei fornuftig offentligheit, fordi internett ikkje respekterar grensa mellom offentlege og private medier.

2. Internett er ei forlenging av den store offentligheita sine diskusjonar.

3. Internett og digitale medier kan bidra konstruktivt til offentligheita, fordi dei mange små og store diskusjonane på nettet utfyller den store og tunge meassemediale verda.

SOSIALE RØRSLER?

Nettet er fullt av møtestadar for ulike poltiske rørsler. Hypertekst skapar moglegheit for å lenke saman nettstadar og relevant informasjon. Med web 2.0 har internett også begynt å spele ei poltitisk rolle for fleire enn spesielt interesserte.

…Verknad på samfunnsdebatten:

1.) Breidda av tema utvidast dramatisk og mange fleire kan ytre seg.

2.) Nye og ukonvensjonelle synspunkt som ellers kjem lite fram i massemedia kan ytrast.

3.) Det private og offentlege flyt over i kvarandre.

4.) Det er usikkert om ein kan snakke om éi offentligheit. Skjer det ei fragmentering?

5. ) Nasjonalstaten si offentligheit presaast mellom det lokale og globale.

AND THEEEEN…. Some pICTAAAS!

<- Screenshot av eit nyare UNIX-system

<- mIRC. Internet Relay Chat. Første kom i 1995.

Multi User Dungeon (MUD) er en form for tekstbasert rollespill på Internett som spilles over den gamle Telnet-protokollen. MUD er en av de første formene for nettverksspill og forgjengeren til MMORPG.

Hypertekst sine 3 periodar

Over ein periode på om lag 60 år har hypertekst gått frå idé til global realisering. Denne perioden kan delast inn i tre fasar: idéfasen, eksperimentfasen og realiseringsfasen.

Idéfasen

…er frå 1940-talet og utover. I denne fasen ser vi visjonen om hyperteksten slik vi ser dei i Bush sine arbeid. Hypertekst, eller meir generelt ikkje-hierarkisk og ikkje-sekvensiell organisering og kopling av informasjon, er kun ein visjon. Bush er i sand til å sjå den ideelle løysinga på ein mangel, men har ikkje den teknologien som må til for å dekke behovet og realisere visjonane.

Vannevar Bush (1890-1974):
-    Ingeniør ved Massachusetts Institute of Technology.
-    Viktig i skapinga av hypertekst.
”As we may think ” (1945). Utvikla Memex-maskina (Memory Extender).  Eit apperat som skulle knyte saman informasjon på ein ny måte. Slik skulle maskina gi forskarane moglegheit til å halde seg oppdatert på mange område.
Målet var å kunne lage ei maskin som kunne operere på same måte som hukommelsen. Sentralt var ideen om lenkar.
Maskina vart aldri realisert, men var levande som inspirasjon for seinare forskning.

Eksperimentfasen

…er fasen med Engelbart og Nelson i spissen som utviklar både visjonar og praktiske forsøk med hypertekst. Dei store visjonane står sentralt, men samtidig disponerast dei naudsynte midlane som skal til for realisering. Aktørane i denne fasen er i stand til å velje ut rett type teknologi, og samtidig korleis den skal formast og vidareutviklast for å oppnå konkrete resultat. Men i denne fasen får fenomenet kun begrensa utbreding fordi det ikkje fins nokon felles plattform.

Douglas Engelbart (1925-)
-    Vektla utviklinga av den elektroniske skjermen.
-    For å navigere på skjermen utvikla han den første versjonen av ”musa”.

-    Han realiserte mange av ideane til Bush gjennom bruk av datamaskina til eit hypertekst-system.

Ted Nelson (1937-)
Lanserte begrepa ”hypertekst” og ”Hypermedia” – ei samling av skrivne eller biletlige materiale bundne saman på ein kompleks måte, slik at det ikkje utan vanskeligheiter lar seg presentere på papir.

-    Såg på den digitale teknologien som ein ny revolusjon på linje med boktrykkarkunsten.
-    Han utvikla ideen om eit eige hypertekst-system. Xanadu (som aldri vart realisert).  Fotnotar.
Realiseringsfasen

…inneholdt namnet Tim Berners-Lee, som gjekk inn for eit globalt hypertekstsystem basert på internett og TCP/IP-standarden. Han utvikla eit eige språk (HTML), til å beskrive korleis ei webside skulle visast fram. URL, eit eige system for adressering av websider. Og ein protokoll for overføring av dokument. (http). – www vart demonstrert offentleg første gong i 1991 og blei raskt det dominerande hypertekstsystemet.

Doug Engelbarts demo:

Cyberspace og Kybernitikk

Kva er cyberspace?

Cyberspace er begreptet som vert brukt om sjølve internett. Definisjonen cyberspace kjem frå boka Neuromancer av William Gibson. Gibson definerte cyberspace som ei verd av samankopla datasystem. No brukar vi definisjonen om det fysiske nettet og den tenkte verda. For eksempel at vi sender og lastar ned filer frå nettet (det fysiske nettet) og ein møtast på nettet (den tenkte verda).

Neil Postman om cyberspace i 1995:

Norbert Wiener definerte ordet cybernetics i boka han skreiv, “Cybernetics” slik: “Control and Communication in the Animal and the Machine”. Med dette meinte han at verda kunne beskrivast med begrep som informasjon og logikk snarare enn energi og materie. På norsk heiter det kybernitikk. Kybernetikk kan nermast definerast som læra om dei regulerande og sjølvregulerande mekanismane i naturen og teknikken. Ein reguleringsmekanisme arbeider etter eit såkalt program, dvs. ei forskrift som påleggast, og den gjev ein bestemt verknad. Ei vannkran er ein enkel reguleringsmekanisme. Ein sjølvregulerande mekanisme brukast i alminnelegheit til å halde en bestemt størrelse eller virkning konstant, f.eks. vannstanden i et badekarkar, temperaturen i en beholder, turtallet på en elektrisk generator osv. I naturen førekjem sjølvregulerande mekanismer f.eks. ved den automatiske reguleringa av blodtemperaturen. Wieners idé er at alt dette følgjer visse felles lover, og at det difor matematisk kan behandlast analogt. Medan reguleringa er nøyaktig gjennomført i naturen, så er det mennesklege samfunnet for tida i en tilstand der regulering manglar eller har lite verknad. Wiener meiner at ei utvikling av kybernetikken óg vil medføre at denne vitenskapen kan brukast på det økonomiske og politiske plan. Ein del av det matematiske grunnlaget for kybernetikken fins i infomasjonsteorien. Anvendt i samfunnsvitenskapen vert kybernetikk brukt om samverkande forhold innen større sosiale enheiter (organisasjoner, lokalsamfunn, storsamtunnet m.m.). Som begrep i samfunnsvitenskapelig teori beteikner kybernetikk dei kontrollmekanismane og den kommunikasjonen som er naudsynt for at det sosiale system skal fungere. Kybernetikk eller systemteori har styrken si i at ein understreker vekselvirkninga mellom to aktørar eller deler av systemet. Ein impuls som starter i en del, returnerer til opphavet etter å ha vorte omdanna gjennom ei rekke delprosessar i systemet sitt andre ledd.

Typical State Space model with feedback

The Matrix

«The Matrix» er ei virtuell verd som alle menneske vert heldt til fange i, utan å vite det. Dette gjenspeiler Platons lignelse med mennene i hula. Platon si likning går ut på at om ein mann har levd heile sitt liv nede i ei hole, lenka, og kun har skuggar å sjå på veggen foran seg – kva ville han då kalla dette han såg på veggen? Svaret er «verkeligheita», og det er slikt filmen The Matrix spelar på, «kva om virkeligheita ikkje er verkeleg?»

Sosiale medier

Kva er sosiale medier?

Sosiale medier er samlebegrepet på den nye generasjonen av teknologi, og brukarmønster på internett som kan gjenkjennast ved at  nettbrukarar deler innhald, informasjon, meiningar, erfaringar, kunnskap og media mellom kvarandre. Dei kan og kallast brukarstyrte medier, fordi brukarane bestemmer kva innholdet skal vere. Sosiale medier kan innehalde ulike typar medie, som tekst, bilete, lyd og levande bilete. Døme på dette kan vere bloggar, nettsamfunn (facebook, myspace osv.) og ulike forum. Interaktivitet er eit stikkord som kjenneteiknar sosiale medier. Sosiale medier er tilgjengelig for alle som har ei datamaskin med tilgang til internett. Før var det ungdom som var spesielt aktive i nettsamfunn, som Blink på dagbladet.no, no har antal brukarar på nettsamfunn eksplodert. Og heile 1.5 nordmenn er tilhengarar av Facebook, som unge herr Zuckenberg har blitt mangemilliardær på.

Kvifor brukar vi sosiale medier?

Det er relasjonsbyggande, identitetsskapende og underhaldandes. For min de er det for å uttrykke meg kreativt, fortelle historier eg har på hjertet – og ikkje minst dele med dei eg ikkje ser kvar dag. Ein kan forsterke sitt eige personlege nettverk, definere identitet, uttrykke både visuelt og informativt kven ein er. Og ikkje minst dele interesser med andre med same interesser. På mange bloggar kan ein sjå at mote er emne som går igjenn og skapar ein god diskusjon, medan hos andre går det i tekniske dupedittar… Med ein blogg har ein sjølv moglegheita til å sjølv velge kva ein vil gjere, korleis ein vil gjere det. Sosiale nettverksstadar kan vere eit rom for kreative prosessar og engasjement.

Norge vs. Verden

I Norge har vi for eksempel  Nettby, tilknyttet vg.no, Blink, tilknyttet dagbladet.no og Biip.no som er uavhengig. Facebook er nok det største nettsamfunnet i verda. Nettsamfunnet har meir enn 100 millioner aktive brukarar på verdsbasis, og anslåtte 1 500 000 norske brukarar per 23.01.2009.

Det finst også mange nettsamfunn som er spesialisterte i visse interesser, som f.eks foto. Flickr er eit døme på nettopp dette. MySpace er ei side der både private og “offisielle” aktørar kan opprette profilar, og deling av musikk er hovedengasjementet på sida.

Under kan du sjå ein film om sosiale medier “in plain english”.

Visste du at computer…?

Visste du at ordet computer betyr ”å regne”?  Reknemaskiner har ekstistert sidan førhistorisk tid, både i analoge og digitale variantar. Kuleramma er eit døme av babylonsk opprinning, og er eit eksempel på ei digital reknemaskin. Eit døme på ei analog regnemaskin kan vere reknestaven frå 1500-talet. Men kva er skillet på analog og digital? Digitale maskiner forhelde seg til tellbare, diskrete verdiar, medan analoge maskiner opererer med ikkje-tellbar, kontinuerlige verdiar.

Tidleg på 1600-talet vart digitale, men likevel mekaniske, reknemaskiner utvikla av matemaitkarar og filosofar som Blaise Pascal og George Leibniz. Charles Babbage (1972-1871) fann oppp ei automatisk mekanisk reknemaskin: the Analytical Engine. Denne var basert på  dagens datamaskiner i og med at den for eksempel skulle benytte seg av internt minne.  Men på grunn av den tida sine begrensingar, vart den ikkje fullført.

The Analytical Engine

Alan Turing, derimot, utvikla idéen om ei generell datamaskin: Turingmaskina. Og det var då grunnlaget for den moderne datamaskina vart lagt. Denne maskina tok opp Babbage si løysing med minnefunksjon. Turing-maskina besto av eit band med sekvensar av enkle teikn som passerar eit lesehovud. Dene maskina hadde fire forskjellige spesialitetar, som var fleire av dei grunnelementa i den morderne digitale datamaskina: sekvensielt bevege bandet eit felt av gongen, skrive eit teikn i eit felt, slette eit teikn eller stoppe, altså: lagring, preging og sletting av teikn.

Turing var også sentral i arbeidet med kryptologi og dekoding av den tyske telegramtrafikken under 2. verdskrig.  Med dette arbeidet kom han til å lage ei kodeknekkande datamaskin, Colossus, som vart teken i bruk i 1943. Colossus var i grunn skapt for å utføre éi oppgåve, dekoding av krypterte millitære meldingar.

Ein annan ”helt” i datamaskina si verd var John Von Neumann, som bygde vidare på Turing si beskriving av ei generell datamaskin. Von Neumann lanserte eit logisk design der datamaskina kunne omprogrammerast til å utføre ulike typar oppgåver.  Dei første elektroniske datamaskinene vart altså produserte for å vere nyttige i millitære formål. Dekoding var viktig, men berekninga av  korleis ei kule kunne stige og falle etter utskytning, i utvikling av skytevåpen hadde også stor prioritet.

Fram til 1960-tallet var datamaskina brukt for å arbeide med tal. Den elektroniske reknemaskina gjorde rekneoppgåver so var praktisk umoglege i manuelt matematisk arbeid.  Etter dette forandra datamaskina seg betrakteleg i utsjånad og utforming. Skjerm og tastatur vart innført, og dekoding og innkoding vart forma til slik vi kjenner det i dag. No vart det også mogleg å benytte bokstavar og ord i tillegg til tal. Utviklinga førte til at datamaskina no fekk moglegheita til å gjennskape og bearbeide tradisjonelle former for informasjon, representasjon og teikn. Alt frå tekst og bilete til lyd og levande bilete. Denne moglegheita til å gjenskape og bearbeide informasjon, er eti resultat av det som vert kalla digitalisering. Digitus = finger, jf. Telle med fingrane. Datum = det gitte.  På 30 år har datamaksina utvikla seg frå å vere ei ”reknemaskin” til å bli definisjonen på eit multimedium – ein kombinasjon av ulike typar medium: bilete, tekst, lyd og levande bilete.